Spółka cywilna

Z istoty spółki cywilnej, jako z zasady niewielkiej grupy osób zaangażowanych osobiście w realizację wspólnego celu gospodarczego, wynika konstrukcja sprawowania zarządu spółką cywilną, tj. tzw. prowadzenie spraw spółki.
Prowadzenie spraw spółki, polegające na podejmowaniu decyzji w sprawach wewnętrznych, związanych z urzeczywistnieniem celu spółki i zapewniające jej normalne funkcjonowanie (z wyłączeniem decyzji w sprawach tzw. reprezentacji), jest prawem (oraz obowiązkiem) każdego wspólnika (art. 865 § 1 KC).
W sprawach nie przekraczających zakresu zwykłych czynności spółki każdy wspólnik może samodzielnie podejmować decyzje. O tym, czy dana czynność jest czynnością zwykłego zarządu, czy też przekracza ten zakres, decydować będzie rodzaj prowadzonej działalności, rozmiar majątku wspólnego, wspólny cel. Tytułem przykładu można wskazać, że do czynności zwykłego zarządu należeć będzie bieżące administrowanie przedsiębiorstwem spółki, zawarcie umowy najmu, regulowanie zobowiązań publicznoprawnych. Jednakże w wypadku gdy chociaż jeden ze wspólników sprzeciwi się decyzji podjętej przez innego wspólnika w zakresie zwykłego zarządu, konieczne jest podjęcie uchwały przez wszystkich wspólników.
Powstać może pytanie, czy wspólnik spółki cywilnej może zawrzeć ze wspólnikiem (wspólnikami) tej spółki umowę o pracę, której przedmiotem byłoby prowadzenie lub reprezentowanie spraw spółki (w konsekwencji podlegałby ubezpieczeniu pracowniczemu). SN uznał, że prowadzenie spraw spółki jest obowiązkiem wspólnika, za którego spełnianie nie może on żądać wynagrodzenia, gdyż osobiste świadczenie pracy połączone z prowadzeniem lub reprezentowaniem spółki wynika z istoty jego członkostwa w spółce cywilnej. Za prowadzenie spraw spółki wspólnik otrzymuje „wynagrodzenie” w postaci udziału w zyskach spółki lub osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego spółki. Nie jest to jednak wynagrodzenie w rozumieniu Kodeksu pracy przysługujące za pracę wykonywaną w ramach umowy o pracę (szczególnie, gdy wspólnik zobowiązał się wykonywać na rzecz spółki pracę, polegającą na prowadzeniu spraw spółki jako wkład). W związku z tym wspólnik taki podlega ubezpieczeniu społeczne-mu osób prowadzących działalność gospodarczą a nie ubezpieczeniu pracowników. Jednak, w przypadku gdy wspólnik podejmuje się wykonywania pracy poza prowadzeniem lub reprezentowaniem spraw spółki (np. zatrudnia się w przedsiębiorstwie spółki ze względu na kwalifikacje), wówczas może dojść do zawarcia umowy o pracę między tym wspólnikiem a pozostałymi, gdyż będzie to praca wykonywana poza samym stosunkiem spółki (i będzie miała taki charakter, jak praca osoby trzeciej) - zob. uchwała SN (7) z 14.1.1993 r., II UZP 21/92, OSNC 1993, Nr 5, poz. 69).